نوشتن پرسش‌گری است/حسین فاضلی

 

 

قبل از اینکه در مورد قلمِ زن یا نوشتار زنانه سخن به میان آوریم و درباره ی هستی و چیستی این نوع نوشتار یا متن به گفتگو بپردازیم و از رابطه ای که زن با ادبیات می تواند داشته باشد یعنی زن به عنوان نویسنده یا مولفِ متنِ ادبی مثلن : خانم شمس کسمایی ، دانشور ، فروغ ، پارسی پور ، آذر نفیسی ، ویرجینیا وولف و … ، و یا زن به عنوان موضوعی در متن چه نویسنده این متن زن یا مرد باشد و یا حتی مرد نویسی توسط زنان نویسنده و یا به ادبیات کلاسیک رجوع کنیم : زنانِ در شاهنامه ، شهرزاد قصه گو ، داستانهای عاشقانه از قبیل ویس و رامینِ فخرالدین اسعد گرگانی ، چهره ی لیلا در نزد نظامی و جامی … و یا در ادبیات معاصر به عنوان مثال چهره ی زنی به نام آیدا در نزد شاملو و زنانی که در رمانها و داستانهای فارسی معاصر نزدِ هدایت ، چوبک ، گلشیری ، براهنی و غیره دیده می شوند ، بپردازیم جا دارد ، مواردی یا وضعیتهایی را بازنگری کنیم که فکر می کنم به نگاه ما معرفتِ بیشتری می دهد تا بتوانیم دقیق تر به مسائل گوناگون و در اینجا به مبحثِ زن در گفتگو با ادبیات بپردازیم :  

 

 

1-     ادبیات و شکل گیری یا جامعه شناسی ادبیات

2-     بازخوانی برای رسیدن به بازنویسی ( مفهوم معاصر بودگی ، یعنی موقعیتِ ما کجاست ؟ )

3-     کدام ادبیات و هنر ؟

 

1-  یکی از این موارد قبل از اینکه به زن در ادبیات بپردازیم ، خود این ادبیات چیست است ؛ زن و ادبیات ، و آن درِ مابینِ زن در ادبیات را بتوانیم باز کنیم یا باز تر کنیم . پس ابتدا می پردازیم به مفهوم ادبیات و شکل گیری ادبیات به معنای جامعه شناسی :

ادبیات که همانا مجموعه باورهای گفتاری و نوشتاری از پیشینیان می باشد که به امروز رسیده و در عصر حاضر نیز بدانها افزوده شده و می شود و این ادبیات مستلزم شکل گیری زندگی عمومی است یعنی چیزی که ما در جامعه شناسی از آن به عنوان حضور و تبادل و رفت و آمد بین زندگی خصوصی و عمومی برای فرد قائلیم یعنی فردِ نویسنده و هنرمند در این رفت و آمد در فاصله ای که از خانه ( فضای خصوصی ) تا اجتماع ( فضای عمومی ) وجود دارد شکل می گیرد و دست به تولید اثر ادبی- هنری می زند و بر این اساس به طور خلاصه می بینیم که ادبیات در هر دوره ای و در هر تاریخی و اللخصوص در زمان شکل و پیدایش آن در ملل گوناگون برخواسته از برخوردِ انسان که همان عقلِ مذکر بوده با محیط واقعی و اجتماعی پیرامونش که باز دست سازِ خود آن عقل مذکر بوده شکل گرفته یعنی می توان گفت رئالیسم بوجود آمده در ادبیات ، رئالیسمی مردانه برخواسته از اجتماعی دست سازِ مردان بوده است و ما رئالیسم زنانه نداریم ، یعنی زن تنها در حوزه ی خصوصی یعنی همان خانه حق مشارکت داشته و نه حوزه ی عمومی که اجتماع بوده و اگر ما حتی نظر پیروان شخصی به نام یاکوبسن را در نظر بگیریم با توجه به ادبیتِ اثر ، که علمِ ادبی ادبیات نیست ، بلکه ادبیت است یعنی آنچه از یک اثر ، اثری ادبی می سازد ، آنچه که باعث می شود گفتار تبدیل به یک متن بشود را در نظر بگیریم و بخواهیم متنی را خود ارجاع بنامیم و به درون متن توجه کنیم تا بیرون متن باز هم مرحله شکل گیری آن یعنی فضایی که متن در آن حوزه ی عمومی شکل گرفته و نفس می کشد زیر سیطره ی عقل مذکر بوده است . به نظر من تمام ادبیات از حوزه ی شفاهی یعنی گفتاری گذر می کند و تشکیلِ متن نوشتاری را می دهد و می دانیم که سکانِ گفتار در متن جامعه دست ِ مردان است :

 

                                                                                                                                 ضرب المثل ها

به طور خلاصه ( پیش ادبیاتِ نوشتاری )                 ادبیات شفاهی ، مثلِ                 افسانه هایی که سینه به سینه نقل می شوند     +  محیط اجتماعی مردانه  =   متن

                                                                                                                         قصه های عامیانه                                            (حوزه ی خصوصی دوم مردان)

                                                                                                                         و کلِ گفتار حاکم بر متنِ اجتماع …

و یک نکته در این جا جالب و قابل ذکر است که این ادبیات شفاهی توسط زنان یعنی همان شهرزادانِ قصه گو ( مادر بزگانمان ) روایت می شده یا حفظ می شده در تاریخ که نام مادربزرگانِ قصه گو یا به صورتِ نمادین آن شهرزادِ قصه گو گواه آن است . البته تنها راویانِ زن در حوزه ی خصوصی ( یعنی در واقع حوزه ی خصوصیِ اولیه ی مردان یعنی خانه )  حق حرف و روایت گری داشتند . و آن گاه که از خانه ، وسایل و کودکان و مردانشان مراقبت و محافظت می کردند از قصه ها یا همان ادبیات شفاهی نیز انگاری محافظت می کردند ، اما تنها در خانه و اگر این روایت ها و و قصه و افسانه ها و تمامی اتفاقاتِ خانه می خواستند از حوزه ی خصوصی ( اولیه ی مردان ) به حوزه ی عمومی یعنی اجتماع ( یا در واقع همان حوزه ی خصوصیِ دوم مردان )  یا به اصطلاح از اندرونی به بیرونی راه پیدا کنند این عقلِ مذکر بوده که آن را رهبری می کرده است ، حتی از نظر علم اجتماع شما می بینید که سیطره و انحصار طلبی مردان چقدر پر رنگ است ، این رشته عمدتن معطوف به حوزه های عمومی  ، کار ، سیاست و بازار و اقتصاد است و در حقیقت در بنیانهای پیدایشِ علمِ جامعه شناسی ، زنان تنها زمانی حضور پیدا می کنند که در خانه و خانواده یا در نقش های کم اهمیت و حاشیه ای در حوزه های عمومی در ارتباط با مردان باشند .

 

رابطه مرد با جامعه ( یعنی حوزه ی عمومی یا همان حوزه ی خصوصی دوم مرد )                          ارتباط مستقیم

 

رابطه زن با جامعه ( یعنی حوزه ی عمومی یا همان حوزه ی خصوصی دوم مرد )                          ارتبط غیر مستقیم

 

با این تفاسیر در واقع ، ادبیاتِ زنانه ادبیاتی است که بر اساس چگونگیِ موقعیت زنان در جامعه مطرح می شود و با این نکته قبل از ادبیات یا همزمان با تلاشهای نویسندگان زن در حوزه ی ادبیات باید قواعد و بنیانهای جامعه را هم دگرگون کنند و به باز نویسی آن و باز آفرینی آن همت گمارند . یعنی همان حوزه ی عمومی ( حوزه ی خصوصیِ دوم مردان ) که زنان حق مشارکت و ابراز نظر در آن را ندارند ، و معیارها و قوانین اش تحت ولایتِ مطلقه ی مردان می باشد . زنان با طرح مشکلات ، تبعیض ها ، احساسات و موقعیت های ناعادلانه خود نسبت به مردان کلام به اعتراض می گشایند و ادبیاتی که توسط این زنان تولید می شود به بررسی و تحلیل و آفرینشِ این جابجایی ها می انجامد ، که باید همزمان به جابجایی های قوانینی نیز همت گمارند که در ساختارهای گوناگون جامعه جاری و ثابت است .

یک نکته در اینجا قابل ذکر است که چرا زنان در ادبیات مدرنیته حضوری کم رنگ دارند و این آسیب از آنجا ناشی می شود که تجربه ی خاصِ « مدرنیته » تا حدود زیاد با تجربه در عرصه های عمومی ( حوزه ی خصوصیِ دوم مردان ) یکسان تلقی می شود . و ما می دانیم که عرصه ی عمومی زیر ساختهای مردانه دارد و قوانین عمومی را مردان تبیین کرده اند یعنی نظریات جامعه شناسی و قوانینی که بر جامعه مسلط است و این جاست که زنان و جنبش های رهایی بخشِ زنان به حق خواستار بازخوانی و بازنویسی در قوانین حاکم بر جامعه هستند .

 

2- حال به ضرورت باز خوانی می رسیم که در این جا به نکته ی دوم اشاره می کنیم یعنی مفهومی که در باز خوانی کشف می شود : مفهوم گذشته و معاصر بودگی ما یعنی موقعیت ما کجاست ؟

                                                                                            و به قولِ شهید محمد مختاری : « بازخوانی تمرینِ انتقاد است »

 

                                                                                                                                 سنت   /    مدرنیته

یک نکته ی مهم : جلوگیری از درگیر شدن در بازی های تقابلی صرف مثلن            روشنفکر دینی!!    /    روشنفکر غیر دینی

                                                                                                                                 چپ   /    راست  

                                                                                                                                  زن   /   مرد

ما در بازخوانی که پیش در آمد بازنویسی است به گذشته نظر می اندازیم یعنی سنت ها و اصولِ پذیرفته شده ، و قصد داریم در این امرِ بازخوانیِ سنت به بازنویسیِ آن بپردازیم یعنی معاصرش کنیم یا به عبارتی از سنت به نو یا امروز یا همان خودِ امروزیمان برسیم .

این جاست که خطر افتادن به بازی یا جنگِ تقابلی احساس می شود . همچنان که سنت نیروی سرکوبگری دارد و موجب آن می شود که ما درست نتوانیم سنت را ببینیم و با هر رویکردِ نقادانه ی ما و بازخوانی ما از سنت با خشونت برخورد می کند ، وضعیتِ رو در روی سنت که همانا منتقد یا بازخوان است و به زبانی همان نیروی مدرنیته است نیز نیروی سرکوبگرانه ای را در تقابلِ نیروهای سنتی از خود بروز می دهد . بازی عمل و عکس العمل که منتقد یا باز خوان را از خلاقیت و بینش به وضعیتِ حال و گذشته دور می گرداند و جلویِ بصیرت اش را می گیرد .

یک مثال ادبی می زنم :  پیدایشِ شعر نو فارسی ؟

ما می دانیم که نخستین شاعران نوپرداز در ایران قبل از نیمای بزرگ ، تقی رفعت ، ابوالقاسم لاهوتی ، خانم شمس کسمائی و جعفر خامنه ایی بوده اند . اما چرا نیما به عنوان پدر شعر نو لقب گرفته است . به قول آقای شمس لنگرودی در کتاب تاریخ تحلیلی شعر نو : فرق اساسی نیما با دیگر شاعران نو پرداز این بود که احتمالن دیگران ( شاید جز تقی رفعت ) دقیقن به فلسفه ی کار آگاه نبودند و صرفن از روی تنوع و تازگی و امکان آزادی بیان و مهمتر از همه جذابیت های پنهان و آشکار و رایحه ی غرب ، دست به سرودن شعر آزاد زده بودند ، حال آنکه نیما چنانچه در مباحث تئوریکش پیداست عمیقن به علت ظهور و شکل شعر آزاد در ایران و جهان آگاهی داشته و به همین دلایل نیز ، بخشی از همّ خود را مصروف تبیین و تعلیل تاریخی هنر نوین می کرده است »

چیزی که نیما انجام داد نه در سطح و فرم شعر بلکه در محتوی و ساخت درونی شعر تغییر ایجاد کرد یعنی روحی جدید در شعر دمید و واردِ آن درگیریِ صرف تقابلی نشد یعنی تنظیم کردنِ خود و واکنش فقط به کنشِ شاعران کلاسیک ؛ نیما  می نویسد : خرداد ماه است لب استخر نشسته به موج های کوتاه و بلند تماشا می کنم … مثل اینکه استخر حرف می زند ، موج های کوتاه و بلند جملات او هستند که بنا به اقتضای موقع و مقام و معنی ، بلند و کوتاه می شود … من می خواهم انتظام طبیعی به فرم شعر داده باشم … » .

  و در جایی دیگر شاهد هستیم که دانشمند فیزیکی در کنار استخری دیگر با نگاه کردن به موج های کوتاه و بلند به نظریاتی درباره ی قوانینِ موج می رسد …   

 

3- کدام ادبیات و هنر ؟

 

الف ) به قولِ آدورنوی عزیز ، آزادی دیگر معنای رهایی انسان را نمی دهد ، بلکه به مفهومی سیاسی تقلیل یافته و فرهنگ تا حّد صنعتِ فرهنگ تقلیل یافته است .

آدورنو حتی هنر مدرن را که همواره از آن در مقابل هنر توده ای دفاع می کرد ، در کارکردهای نهاییِ چنین وحدتی شریک می داند و معتقد است که مقاومت هنر مدرن در مقابل کل گراییِ دروغینِ هنر توده ای ، آن را به حدی مطرود و منزوی کرده است که دیگر   نمی تواند در جایگاه هنر متعالی قرار بگیرد .

ب ) واسلاو هاول نمایشنامه نویس و تبعیدی و بعدها رئیس جمهور چکسلواکی 1990 : در کتابِ تمرین مدارای زنده یاد محمد مختاری از او نقل می کند که : صدها مثال گواه آن است که رژیم آنچه را هنرمندانه نفوذ کند ، حتا اگر سیاسی هم به نظر نرسد ، به شدت بیشتری تعقیب می کند تا آنچه آشکارا تهدیدش می کند ، اما قدرتِ هنری اندکی دارد . یعنی جوهره ستیزه و برخورد ، میان دو ایدئولوژی نیست ( مثلن یک ایدئولوژی سوسیالیستی و یک ایدئولوژی لیبرال ) ، بل که برخورد میانِ یک قدرت مجهول ، بی جنبش ، بی روح و مفلوج با زندگی ، انسانیت ، هستی و راز آن است . همتای قدرت در این ستیز یک اندیشه ی آلترناتیو نیست ، بل که انسانیت مستقل و آزاد انسان است ، و نیز الزامن هنر است به عنوان یکی از مهمترین بیان های این انسانیت مستقل .

و یا در جایی دیگر آقای هاول نقل قول می کند : [ و سه مشخصه برای هنر می آورد . دو مورد تقابلی و یک مورد آن هنرِ به قول آدورنو متعالی و مستقل به قرار زیر ] :

 

1- هنر رسمی که با ایدئولوژی حاکم منطبق است .

2- هنر ضد رسمی ، که از قرار معلوم ، متعلق به تنوع « مخالف » است . و به وسیله ی کسانی تولید می شود که تمایل مخصوصی به زندگی قلندر شورشگرانه و رمانتیک دارند . یعنی فرهنگی به اندازه ی فرهنگ رسمی سبک مغز ، که تنها از بابت عقاید سیاسی که در خدمت آن است با فرهنگ رسمی متفاوت است .

3- سرانجام هنر واقعی و مدرن که تنها بدین سبب خوب است که از هر ایدئولوژی یا سیاستی بر کنار است .

 

پایان این سخن : چشم سوم

 

به نظر من جریانی موفق است چه ادبی و چه اجتماعی که دچار تقابل های دوگانه ی صرف نشود و موقعیتِ خود را بشناسد و بتواند کنشی عمل کند . و ادبیات زنانه نیز باید بتواند خارج از تقابلِ صرف در مقابلِ ادبیات مردانه شکل بگیرد یعنی با شناخت بر همان ادبیات مردانه و جوهره ی انسان چه زن و چه مرد ، دست به آفرینش ادبیاتی از نوع دیگر بزند و نه تنها واکنشی صرف در مقابل ادبیات مردانه و یا همان ادبیات رسمی و یا هر رسمیتِ دیگری باشد  ….

                                                                                       پایان قسمت اول

                                                                                                                                      حسین فاضلی/ مشهد / تیرماه 1387

                                

 

                                                                                                  

                                                                                                                          

    

 

Advertisements

احتمال تغییر ماده ۲۳ مروج چند همسری در لایحه حمایت از خانواده

خبرنامه امیرکبیر: در هفته گذشته لایحه حمایت از خانواده در کمیسیون حقوقی و قضایی به تصویب رسید. طرح این لایحه در مجلس هفتم توسط دولت اعتراض شدید گروه های مدافع حقوق زنان را در پی داشت و در آستانه انتخابات مجلس هشتم اخباری مبنی بر کنار گذاشتن آن منتشر شد. اما با شروع کار مجلس هشتم این لایحه بدون هیچ تغییری در مواد مورد اعتراض وکلا و فعالان حوزه زنان در کمیسیون قضایی مجلس مطرح و تصویب شد.
از موارد مورد اعتراض به این لایحه می توان به مواد ۲، ۱۸، ۲۱، ۲۲، ۲۳، ۲۵ و … را ذکر کرد. در ماده ۲۳ این لایحه آمده است: «اختیار همسر دائم بعدی، منوط به اجازه دادگاه پس از احراز توانایی مالی مرد و تعهد اجرای عدالت بین همسران می باشد.» این ماده با حذف اجازه همسر اول برای اختیار همسر دائم بعدی و قرار دادن شروطی همچون«تمکن مالی» و «اجرای عدالت بین همسران» ازدواج مجدد مردان را تسهیل کرده و چند همسری را که در قانون برای مردان به رسمیت شناخته شده بیش از پیش ترویج می کند. 

گام بعدی برای تصویب این لایحه طرح آن در صحن علنی مجلس است. اتفاقی که سبب موج جدیدی از اعتراضات فمینیست ها و فعالان زن شده است. شیرین عبادی نیز اعلام کرد که اگر این لایحه به صحن علنی بیاید زنان برای تحصن به مقابل مجلس خواهند رفت. در پی این اعتراضات عشرت شایق، نماینده مجلس هفتم وجود ماده ۲۳ را در این لایحه خلاف قانون اساسی دانست. نیره اخوان نیز از احتمال تغییر ماده ۲۳ در بررسی های تخصصی خبر داده است. اما اعتراضات گروه های مختلف زنان به دیگر مواد این لایحه نیز هست و آنها خواهان خروج کامل آن از دستور کار مجلس هستند. 

عشرت شایق :ماده چند همسری در لایحه خانواده خلاف قانون اساسی است 

در حالی که براساس لایحه جدید خانواده، حق اجازه همسر در ازدواج مجدد مرد از زن سلب شده اما عشرت شایق از نمایندگان مجلس قبلی و مدیر مجموعه فرهنگی – تاریخی سعدآباد معتقد است که نه تنها اجازه زن اول در ازدواج مجدد ضروری است بلکه دادگاه صالح هم باید وضعیت اجازه همسر اول را بررسی کند چرا که ممکن است زن اول از روی تهدید یا محرومیت از نفقه و فشارهای جانبی اجازه ازدواج مجدد را به همسرش داده باشد. 

او در حالی به ماده ۲۳ لایحه جدید خانواده اعتراض دارد که ۱۸ تیرماه امسال کلیات این لایحه در کمیسیون قضایی مجلس به تصویب رسید و این لایحه به زودی در صحن علنی مجلس بررسی می شود. شایق می گوید: «با کلیات لایحه موافقم چرا که برای حمایت از بنیان خانواده طراحی شده اما اگر نماینده مجلس بودم حداقل به چهار تا پنج مورد از لایحه رای نمی دادم چرا که موادی چون ماده ۲۳ (چند همسری) شیرینی لایحه را تلخ کرده است.» 

او معتقد است که اگر ازدواج دوم مرد بدون اجازه همسر اول اتفاق بیفتد، نه تنها باید حق طلاق زن اول حذف شود بلکه تمام حقوق قانونی زن اول نیز باید به او پرداخت شود. او با استناد به آیات قرآن، وقوع ازدواج مجدد را منوط به بروز شرایط خاص می داند و معتقد است که نباید به این بهانه ظلم مضاعفی به زنان شود. 

شایق همچنین این ماده را بر خلاف قانون اساسی و شرع اسلام می داند. او به اصل ۲۱ قانون اساسی اشاره کرده و می گوید: «براساس اصل ۲۱ قانون اساسی دولت موظف است حقوق زنان را در تمام جهات با رعایت موازین تضمین کند.» در عین حال باید به این موضوع هم توجه داشته باشیم که هیچ مصوبه ای نمی تواند از کانال تایید شورای نگهبان بگذرد مگر اینکه با قانون اساسی سنخیت داشته باشد.» 

لایحه حمایت از خانواده که چهارم شهریور ماه سال گذشته در کمیسیون فرهنگی مجلس مطرح شده بود، لایحه ای است که ابتدا توسط قوه قضائیه طرح شده بود و دولت نهم با دخل و تصرف و اضافه کردن بند هایی به این لایحه آن را به مجلس فرستاد، لایحه ای که به دنبال آن ۲۰۰۰ نفر از فعالان حقوق زنان در همان شهریور ماه سال گذشته به آن اعتراض کردند و ماده ۲۳ آن را نیز یک عقب گرد دانستند. در بیانیه این فعالان آمده بود : «متاسفانه ماده ۲۳ نه تنها به شأن و کرامت انسانی توجه نکرده و خواستار منع تعدد زوجات نشده بلکه در گامی به عقب، حق اجازه همسر در ازدواج مجدد را که پیش از آن در قانون اساسی وجود داشته از زن سلب کرده و انجام ازدواج مجدد را تنها منوط به تمکن مالی مرد و تعهدی « بدون ضمانت اجرایی» از سوی مرد به اجرای عدالت بین همسران دانسته است.»

 شایق نیز معتقد است به جای فرهنگسازی و دادن تسهیلات خاص برای ترویج ازدواج مجدد بهتر است روی زیربناهای اقتصادی کار شود تا زمینه اشتغال جوانان و به دنبال آن ازدواج شان فراهم شود. او درباره یکی دیگر از موارد این لایحه مبنی بر اخذ مالیات از مهریه می گوید: «این مورد خلاف قانون تسهیل ازدواج است: گرفتن مالیات از مهریه، آن هم مهریه ای که شاید تا آخر عمر زن به او پرداخت نشود.

سرمایه

 یک عضو کمیسیون قضایی و حقوقی به ایسنا خبرداد: امکان تغییر ماده ۲۳ لایحه حمایت از خانواده

 نیره اخوان، در مصاحبه ای با ایسنا درباره‌ی آخرین وضعیت لایحه حمایت از خانواده به تشریح شرایط تصویب این لایحه پرداخت و اظهارداشت: زمانی که یک لایحه در شوری وارد مجلس می‌شود، پس از ورود به مجلس در اختیار کمیسیون مربوطه قرار می‌گیرد و در کمیسیون بدون در نظر گرفتن جزئیات، کلیات را تصویب می‌کنند و پس از رای‌گیری درخصوص موافقت کلیت لایحه، در صورت به دست آوردن رای، این لایحه به دستور کار صحن علنی وارد شده و پس از تصویب کلیات در صحن علنی راه برای شور دوم یعنی بررسی در کمیسیون فراهم می‌شود.

 وی ادامه داد: بعد از این بند بند جزئیات لایحه بررسی و درباره آن نظرات مطرح شده و تغییرات الحاق یا حذف بر روی آن صورت می‌گیرد به طوری که در نهایت به دنبال تصویب آنچه در کمیسیون بر روی لایحه صورت گرفته است، لایحه برای تائید به شور نهایی می‌رود.

 وی با بیان این که لایحه حمایت از خانواده اولین مراحل را پشت سر گذاشته و کلیات آن از سوی مجلس تصویب شده است، افزود: اگر کلیات لایحه حمایت از خانواده تصویب نمی شد، جزئیاتی که خانم‌ها بر روی آن حرفی برای گفتن دارند، اصلا طرح نمی‌شد، ولی این به معنای پایان کار نیست و بیش از نیمی از راه اصلی باقی مانده است.

اخوان در پایان با محتمل دانستن تغییرات اساسی بر روی ماده ۲۳ لایحه حمایت از خانواده گفت: کمیته‌ی ویژه‌ای در این خصوص در کمیسیون قضایی – حقوقی شکل گرفته و در صورت به نتیجه رسیدن نظرات کارشناسی، احتمال جدی تغییر این ماده وجود دارد.

در باب متدولوژی فمینیستی/سمانه خادمی

متدولوژي را رويه‌هايي مي‌دانند كه مرتبط است به ساختن يك دانش داراي اعتبار و روايي (Ramazanoglu. 2002: 9). در واقع آن چه در متدولوژي به معناي روش شناسي اهميت مي‌يابد اين كه چه گونه يك روش خاص (يا روش‌هايي) را مي‌توان به كاربرد تا اعتبار [1] و تناسب روش و دانش كسب شده را نسبت به هم تضمين كرد و نيز از سوي روايي [2] و تكرار پذيري آن را تامين نمود.

بايد يادآور شد كه ميان روش [3] و روش شناسي تفاوت است. روش، شيوه گردآوري شواهد است در حالي كه متدولوژي نظريه‌اي است كه نحوه‌ي اجرا عمليات پژوهش را تعيين مي‌كند (آبوت و والاس، 1380: 278). به خواندن ادامه دهید

روشنگری و زنان 3/ سمانه خادمی

   انتقادات فمينيسم از مدرنيسم و تفكر روشنگري                                  

روشنگري بر پايه تفكرات پيشين ساخته شده بود. در همين عصر بود كه مفاهيم خاص روش علمي و معرفت‌شناختي تدوين شد كه با تمام بحث‌هايي كه برانگيخته است، هنوز تداوم دارد. رهيافت‌هاي متفكران روشنگري  در مورد علم، آن چه را كه شيوه‌هاي متفاوت تفكر درباره تفكر غرب و تدوين حقايق جهان اجتماعي و طبيعي ايجاد كرده بود ، مورد تاييد قرار مي‌داد. بدين ترتيب ، روشنگري مباني تفكر مدرن را پايه گذاري نهاد آن چه كه  تا حدود زيادي مورد مخالفت  متفكرين فرامدرن و فراساختاري است... به خواندن ادامه دهید

روشنگری و زنان 2/سمانه خادمی

تاثير مفاهيم روشنگري بر فمينيسم
بي‌ترديد فمينيسم بخشي از پروژه روشنگري نبود و تاكيد روشنگري در زمينه حقوق فردي نيز عمدتاً معطوف به مردان بود، اما روشنگري شرايط مناسبي را فراهم كرد تا تعدادي از فمينيست‌هاي راديكال از دل انقلاب فرانسه رشد كنند ( کسانی مانند ماري اولمپ دوگوژ ) . به خواندن ادامه دهید

روشنگری و زنان/سمانه خادمی

رويكرد انديشمندان عصر روشنگري به زن

از آن جا كه برخي از نويسندگان به رغم تاكيد بر آزادي، برابري و حقوق فردي و … به صراحت اين مفاهيم را براي مردان به كار مي‌بردند، و زنان را واجد سرشت و طبيعي خاص مي‌دانستند كه مستلزم جدا كردن سپهر خصوصي ـ عمدتاً زنان از سپهر عمومي ـ كاملاً مردانه ـ بود، اين نكته را قابل تامل مي‌سازد كه چه گونه در بستر انديشه روشنگري اين عقايد سنتي هم چنان پا بر جا مانده بود؟ در حالی که عصر روشنگري مدعی بود عصر طرد سنت‌گرايي و جايگزين كردن خردگرايي و انسان محوري (و نه مرد محوري) است . به خواندن ادامه دهید

بازخوانی سال 86 از منظر فرازو فرودهای حقوق زنان/محبوبه حسین زاده

سال 1386، سالي متفاوت در حوزه حقوق زنان بود؛ سالي پر از وعده ها و اظهار نظرهاي مقامات كشوري و نمايندگان مجلس براي رفع برخي تبعيض هاي حقوقي و قانوني عليه زنان. سالي كه لايحه حمايت از خانواده در مجلس مطرح شد كه حتي اعتراض زنان اصولگرا و برخي مراجع تقليد را در اعتراض به نقض بيشتر حقوق زنان به دنبال داشت و سال تصويب فوريت طرح تغيير قانون ارث بري زنان از اموال شوهر كه گامي بزرگ درجهت احقاق حقوق زنان است هرچند باز هم مخالفت برخي ديگر از مراجع تقليد را به دنبال داشت. و سال 86، سالی بود پر از دستگيري فعالان حقوق برابر و زنان و مرداني كه براي رفع تبعيض هاي قانوني از زنان تلاش مي كنند. به خواندن ادامه دهید